Nöbetçi Eczaneler
Avrupa’da savunma ve güvenlik mimarisinde daha belirgin bir rol arayan Türkiye için bazı kısıtlamaların hafiflediği görülüyor. Ancak engeller tamamen kalkmış değil; zemin önceki döneme göre daha elverişli olsa da çözülmesi gereken sorunlar sürüyor.
ALMANYA ile AB içindeki en katı kısıtlamaları Türkiye’ye uygulayan ülkelerden biri olma özelliğini uzun süre korudu. Barış Pınarı Harekatı sonrası devreye sokulan sınırlamaların kara, deniz ve hava unsurlarını kapsayacak şekilde belirlendiğini biliyoruz. Deniz kuvvetleriyle ilgili kısıtlamalar artık uygulanmıyor; hava kuvvetlerinde ise Eurofighter satışı konusunda yapılan anlaşma bazı ilerlemeler sağladı. Kara kuvvetlerinde ise Altay tankları başta olmak üzere bazı sorunlar hâlâ kalıcı bir sorun olarak duruyor.
İSVEÇ VE FİNLİSTİKA İsveç, 2019’da Türkiye’ye yönelik kısıtlamaları devreye sokmuş, tüm ihracat izinlerini iptal etmişti. NATO üyeliği sürecinde geri adım atarak Eylül 2022’de tüm kısıtlamaları kaldırdı. Benzer süreci Fin Finlandiya de yaşadı; Ankara’nın üyelik için ambargoların kaldırılması şartını kabul etmesiyle Ocak 2023’te Türkiye savunma sanayisine yönelik ambargo kaldırıldı.
HOLLANDA VE BELÇİKA AB’nin teşvik ettiği kısıtlamalar kapsamında uzun süre etkili olan Hollanda kararını 2023’te değiştirdi ve kısıtlamaları sonlandırdı. Belçika tarafında özellikle A400M nakliye uçakları ile ilgili sorunlar yaşandıysa da yürütülen temaslar sonucunda bu ülke de kısıtlamalardan vazgeçti.
FRANSA VE DANİMARKA Barış Pınarı Harekatı sonrası yaptırım sürecine dahil olan ülkeler arasında olan Fransa, SAMP-T hava savunma sistemiyle ilgili süreçlere rağmen belirgin bir değişiklik göstermedi. Danimarka da kısıtlamaların halen sürdüğü ülkeler arasında yer aldı.
NORVEÇ NATO üyesi olmamakla birlikte işbirliği açısından önemli bir ortak; Türkiye’nin savunma sanayiinden sınırlı da olsa faydalandığı bu ülke, 2024 Eylül’ünde kısıtlamalardan vazgeçti ve durum olumlu bir yönde değişti.
BİRLEŞİK KRALLIK VE KANADA Birleşik Krallık, 2019’da kısıtlamaları uygulamaya başlamış olsa da 2022’nin ilk yarısında bu kararından geri adım attı ve kısıtlamaları kaldırdı. Savunma sanayi iş birliği yüksek düzeyde sürüyor ve 2025 Ekim’inde karara bağlanan Eurofighter satışları Türkiye için kritik öneme sahip. Kanada ise 2020’de askıya aldığı Türkiye’ye yönelik savunma teknolojisi ürünleri ihracatını 2021 Nisan’ında iptal etmiş olsa da 2024 Ocak’ta tamamen sonlandırıldı; TB2 insansız hava araçları için kullanılan elektro-optik sistemler de dahil olmak üzere yaklaşık otuz lisans etkilenmişti.
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ Türkiye’nin uzun süredir çözüm aradığı başlıca kısıtlamalar ABD tarafından uygulanıyor. CAATSA kapsamındaki yaptırımlar 7 Nisan 2021’de hayata geçirildi ve Rusya’dan alınan S-400 sistemiyle ilişkili olarak savunma sanayisine yönelik hedefler de dahil edildi. Bu kapsamda Türkiye F-35 programından çıkarıldı ve F-16 konusundaki müzakerelerde de ilerleme bildirilse de sorunlar tamamen giderilmiş değil. Yine de bazı alanlarda düzenlemeler ve ilerlemeler kaydedildi.